'डॉल्फिन' : मानवाचा सर्वात बुद्धिमान आणि प्रेमळ जलचर मित्र! (पाठ सारांश आणि सराव प्रश्न)
प्रस्तावना :
"नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, समुद्रात राहणारे अनेक मासे तुम्ही पाहिले असतील किंवा त्यांच्याबद्दल ऐकले असेल. पण असा एखादा मासा असू शकतो का, जो माणसांशी मैत्री करतो, त्यांच्याशी खेळतो आणि अगदी बुडणाऱ्या माणसांचे प्राणही वाचवतो? होय मित्रांनो, असा एक प्राणी आहे आणि त्याचे नाव आहे 'डॉल्फिन'! आज आपण रमेश महाले यांच्या पाठातून याच डॉल्फिनच्या अद्भुत जगाची सफर करणार आहोत. चला तर मग, आपल्या या नव्या मित्राची ओळख करून घेऊया!"
पाठाचा विस्तृत सारांश :
१. मानवासारखाच बुद्धिमान प्राणी:
मानवानंतर जगातला सर्वांत अधिक बुद्धिमान प्राणी म्हणजे डॉल्फिन होय
२. डॉल्फिनची शारीरिक वैशिष्ट्ये:
डॉल्फिन हा अंडी घालणारा इतर सामान्य माशांसारखा मासा नसून, तो एक 'सस्तन प्राणी' (पिल्लांना जन्म देणारा) आहे
३. माणसांचे प्राण वाचवणारा रक्षक:
डॉल्फिन माणसांना खूप मदत करतात. एकदा एका माणसाला शार्क माशांपासून वाचवून डॉल्फिनने सुरक्षित किनाऱ्यावर आणले होते
४. उपकाराची जाण ठेवणारा मित्र:
कृष्णसागराच्या किनाऱ्यावरील 'अनापा' शहरात एकदा एक जखमी डॉल्फिन उपचारासाठी किनाऱ्यावर आला होता
५. संशोधनातील मदत:
अमेरिकन शास्त्रज्ञांना खोल समुद्रातील प्रयोगांमध्ये डॉल्फिनने खूप मदत केली आहे
सराव प्रश्नमंजुषा (१५ बहुपर्यायी प्रश्न - MCQs)
(विद्यार्थ्यांनो, पाठाचा अभ्यास करून खालील प्रश्नांची उत्तरे सोडवा.)
१. 'डॉल्फिन' या पाठाचे लेखक कोण आहेत?
A) साने गुरुजी
B) रमेश महाले
C) आचार्य अत्रे
D) पु. ल. देशपांडे
उत्तर: B) रमेश महाले
२. मानवानंतर जगातील सर्वांत अधिक बुद्धिमान प्राणी कोणता आहे?
A) हत्ती
B) कुत्रा
C) माकड
D) डॉल्फिन
उत्तर: D) डॉल्फिन
३. मानवाव्यतिरिक्त कोणत्या प्राण्याला न्युमोनिया आणि हृदयविकार होतो?
A) देवमासा (व्हेल)
B) डॉल्फिन
C) शार्क
D) कासव
उत्तर: B) डॉल्फिन
४. डॉल्फिन हा कोणत्या प्रकारचा प्राणी आहे?
A) अंडी घालणारा मासा
B) सस्तन प्राणी
C) पक्षी
D) उभयचर
उत्तर: B) सस्तन प्राणी
५. डॉल्फिनचे तोंड कशासारखे असते?
A) मगरीसारखे
B) पक्ष्याच्या चोचीसारखे
C) कुत्र्यासारखे
D) वाघासारखे
उत्तर: B) पक्ष्याच्या चोचीसारखे
६. डॉल्फिन एकूण किती प्रकारचे निरनिराळे आवाज काढू शकतो?
A) दहा
B) वीस
C) बत्तीस (३२)
D) पन्नास
उत्तर: C) बत्तीस (३२)
७. शिकार पकडल्याच्या आनंदाच्या भरात डॉल्फिन कोणता आवाज काढतो?
A) गुरगुरतो
B) म्याऊ
C) भुंकतो
D) डरकाळी फोडतो
उत्तर: B) म्याऊ
८. १९४३ साली समुद्रात बुडणाऱ्या कोणाचे प्राण डॉल्फिनने वाचवले होते?
A) एका तरुणीचे
B) एका लहान मुलाचे
C) एका कोळ्याचे
D) एका शास्त्रज्ञाचे
उत्तर: A) एका तरुणीचे
९. कृष्णसागराच्या किनाऱ्यावरील कोणत्या शहरात एक जखमी डॉल्फिन आला होता?
A) मुंबई
B) क्रीमिया
C) अनापा
D) लंडन
उत्तर: C) अनापा
१०. १९६५ साली 'क्रीमिया' येथे कोणत्या व्यक्तीची डॉल्फिनसोबत घट्ट मैत्री झाली होती?
A) जॉन ली
B) कर्नल मोकालोफ
C) रमेश महाले
D) अरस्तू
उत्तर: B) कर्नल मोकालोफ
११. 'आपोजॅक' नावाच्या डॉल्फिनचा पुतळा कोणत्या देशात उभारण्यात आला आहे?
A) अमेरिका
B) भारत
C) न्यूझीलंड
D) जपान
उत्तर: C) न्यूझीलंड
१२. 'आपोजॅक' हा डॉल्फिन मुलांसोबत कोणता खेळ खेळत असे?
A) क्रिकेट
B) फुटबॉल
C) वॉटरपोलो
D) लपाछपी
उत्तर: C) वॉटरपोलो
१३. डॉल्फिनला इंग्रजी शब्द बोलायला कोण शिकवत आहे?
A) जॉन ली
B) कर्नल मोकालोफ
C) रमेश महाले
D) एक अमेरिकन सैनिक
उत्तर: A) जॉन ली
१४. जॉन ली यांनी ज्या डॉल्फिनवर प्रयोग सुरू केले आहेत, त्याचे नाव काय आहे?
A) आपोजॅक
B) एलोरा
C) शार्क
D) मोती
उत्तर: B) एलोरा
१५. श्वास घेण्यासाठी डॉल्फिनला काय करावे लागते?
A) पाण्याच्या तळाशी जावे लागते
B) मधून मधून पाण्याबाहेर यावे लागते
C) तो पाण्यातच श्वास घेतो
D) तो किनाऱ्यावर झोपतो
उत्तर: B) मधून मधून पाण्याबाहेर यावे लागते
